[ بيست و پنجم : غنا ] بيست و پنجم از جملهء كبائر - چنانچه از احاديث بسيار ظاهر مىشود - ، غناست ، يعنى خوانندگى . و در حرمت غنا ، ميانهء علماى شيعه ، خلافى نيست و بعضى از انواع غنا را بعضى از ايشان ، استثنا نموده‌اند - چنانچه إن شاءاللَّه تعالى مذكور مىشود - ، و اگر چه وضع اين مختصر از براى استدلال و تحقيق مسائل نيست ؛ امّا چون بسيارى از طبايع به شنيدن غنا ، رغبت تمام دارند و شبهه‌اى چند در اين باب ، جمعى را عارض شده و نزديك به آن رسيده كه حرمتش منسوخ شود ، بلكه بعضى آن را عبادت مىدانند ، بنا بر اين ، چند مقدّمه‌اى كه اثبات حرمت و قبح اين فعل ، موقوف بر آنهاست ، مذكور مىشود . مقدّمهء اوّل ، در تفسير غنا و بيان معنى آن [ الف . معناى لغوى ] بدان كه بعضى از از اهل لغت ، مثل صاحب صحاح و غير او ، بنا بر آن كه تفسير چيزهاى شايع و متعارف را حواله به عرف مىكنند ، غنا را تفسير ننموده‌اند و بعضى از اهل لغت و فقهاى شيعه - رضوان اللَّه عليهم - ، معنى غنا را بيان نموده‌اند و اگرچه كلام ايشان ، خالى از اختلافى نيست ؛ امّا از جميع تفاسير ، ظاهر مىشود كه آنچه شايع شده كه از آن احتراز نمىكنند ، غناست و كلام هر يك را ذكر مىكنيم تا اين معنى ظاهر شود . امّا تفاسيرى كه اهل لغت كرده‌اند ، از آن جمله صاحب نهايه گفته كه : « كُلُّ مَنْ رَفَعَ صَوْتَهُ وَ والاه فَهُوَ عِنْدَ الْعَرَبِ غِنَاءٌ « 1 » » ، يعنى : هر كس كه آواز خود را بلند كند و پى در پى كند ، آن نزد عرب ، غناست . و بنا بر اين ، تفسير هر قِسم خوانندگىاى ، خواه باعث طرب و تغيّرى در سامعان شود و خواه نشود ، و خواه خوب باشد و خواه بد ، همه غنا خواهد بود . و ظاهر آن است كه در معنى غنا ، به حَسَب لغت ، خوبىِ آواز ، دخل نداشته باشد ؛ زيرا كه همچنانچه در عرف عجم ، خوانندگى خوب و بد مىباشد ، در عرف عجم هم غنا دو قِسم مىباشد و خوانندگىِ بد هم خوانندگى است ؛ امّا چون بد است ، كسى گوش نمىكند و احتياج به حرام كردن ندارد و اگر خواننده از راه جهالت ، از آواز خود لذّتى برد ، بنا بر آن كه طرب در معنى غنا داخل باشد ، نسبت به او به قول همه حرام خواهد بود ، و اگر در معنى طرب كه جمعى اعتبار « 2 » كرده‌اند ،

--> ( 1 ) . النهاية فى غريب الحديث ، ج 3 ، ص 391 . ( 2 ) . ج : « احتمال » .